Aigai

Dağlık coğrafyada bir Hellen kentiAigai adı, eski Yunancada keçi anlamına gelen “αίγα” kelimesinden türetilir. Kent, Ege Denizi’ne nispeten uzak, antik adı Aspordenos olan Yunt Dağı’nın dağlık coğrafyasında kuruludur. Resmî kaynakta aktarılan arkeolojik çalışmalar, kuruluşu şimdilik MÖ 8. yüzyıl sonlarına tarihler. Antik yazarlar ise kentin, MÖ 2. binyıl sonlarında Yunanistan’dan Anadolu’ya göçen Aioller tarafından kurulduğunu belirtir. Aigai halkının kıyıdan uzak ve verimsiz arazide görkemli bir Hellen kenti kurduğu, yerleşimi 1000 yıl boyunca ayakta tuttuğu ifade edilir.Kentin adı, sikkelerde sık kullanılan keçi sembolü, epigrafik kanıtlar ve Yunt Dağı’nın hayvancılığın sürdüğü coğrafi yapısı; ekonominin MÖ 8. yüzyıldan itibaren hayvancılığa dayandığına işaret eder. Özellikle keçi yetiştiriciliğiyle ünlenen Aigai’nin Hellenistik Dönem’de deri, dokuma ve kemik ürünler sattığı anlaşılır. Kaynak, Pergamon’un parşömen için Aigailılara üretim yaptırmış ya da hammaddesi olan deriyi Aigai’dan almış olabileceği ihtimalini de aktarır.Kamusal yapıların çevresindeAigai’nin kamusal mimarisi, agora çevresinde yoğunlaşır. Kentin yerleştiği tepenin kuzeydoğu yamacındaki Aigai Agorası, Agora Meydanı terasının doğusunda konumlanır. Terası boydan boya geçen anıtsal agora binası üç katlıdır; yaklaşık 80 metre uzunluğundadır ve doğu duvarı 10,50 metre yüksekliğinde korunmuştur. Kaynakta agora, yalnızca pazar yeri değil, daha kapsayıcı biçimde halkın bir araya geldiği yer olarak tanımlanır.Agora Caddesi üzerindeki Bouleuterion, eğimli arazide doğu-batı yönünde uzanır. Yapının girişindeki İon düzenindeki altı sütunlu galeri, on iki basamaklı ve yaklaşık 190 kişilik cavea ile yarım daire biçimli orkestra, yapının üç ana bölümünü oluşturur. Yakınındaki yazıt, Apollonidas oğlu Antiphanes’in Zeus Bollaios, Hestia Bollaia ve Demos’a bir bina adadığını gösterir. Enkazda bulunan heykellerden ikisinin kaidesindeki yazılar ise bunların Pergamonlu heykeltıraş Hippias oğlu Menestratos tarafından yapıldığını belirtir.Kutsal alan, tiyatro ve yerleşimin izleriAkropolisin batı köşesindeki Athena Kutsal Alanı, tiyatronun doğusundaki terasta yer alır ve Pergamon’daki Athena Kutsal Alanı ile benzerlik gösterir. 2017’de başlayan çalışmalar sırasında burada MÖ 7.-6. yüzyıllardan Geç Bizans Dönemi’ne uzanan buluntular ele geçmiştir. Tiyatro ise kutsal alan terasının batısındaki çanakta, kuzey rüzgârına karşı korunaklı biçimde inşa edilmiştir. Aigai, MS 3. yüzyılın ikinci yarısındaki Got akınları sırasında bilinçli olarak terk edilmiştir. Bizans Dönemi’nde kasaba boyutunda bir yerleşimin bulunduğu kentte, MS 12.-13. yüzyıllara tarihlenen bir kilise ile basit mimari yapılar da bu evreye aittir.