Alahan Manastiri

Yamaçta kurulan külliye

Evliya Çelebi’nin “Ustasının elinden yeni çıkmış gibi duruyor.” sözleriyle andığı Alahan Manastırı, Mersin-Karaman karayolu üzerinde, Geçimli Köyü civarında yer alır. Göksu Vadisi’ne bakan dik bir yamaca oturtulan yapı topluluğu, 1300 metre yükseklikteki konumuyla doğal çevresiyle güçlü bir ilişki kurar.

Kaynağa göre manastır, Hıristiyanlığın Kapadokya ve Likonya’da yayılması sırasında inananların dağlık bölgelerdeki mağara ve kaya oyuklarında ibadete yönelmesiyle ilişkilendirilen bir bağlamda değerlendirilir. St. Paul ile Tarsus’ta yaşamış Hıristiyanlık öncülerinden Barnabas’ın yolculukları sırasında konakladıkları yerlerde anılarına mabetler yapıldığı; Alahan Manastırı’nın da bunlardan biri olduğu aktarılır.

Mimari düzen ve taş süslemeler

440–442 yıllarında yapıldığı tahmin edilen Alahan Manastır Külliyesi; Batı Kilisesi, manastır, Doğu Kilisesi, kayalara oyulmuş keşiş odacıkları ve çevredeki mezarlardan oluşur. Kilise yapılarının Ayasofya ile ortak mimari özellikler taşıdığı belirtilir. Külliyede görülen taş oymacılığı, yapının belirgin niteliklerinden biridir.

İlk kilise, Korint başlıklı iki sütun dizisiyle üç nefe ayrılmıştır. Narteksten ana mekâna geçilen kapının atkı ve yan dikmeleri kabartmalarla bezelidir. Süsleme programında St. Paul ve St. Pierre figürlerinin yanı sıra çelenk taşıyan altışar kanatlı Cebrail, Mikail’in simgesel yaratıkları ezişi, aslan, kartal ve öküz sembolleri; İncil yazılarının tasvirleri, üzüm salkımları, asma yaprakları ve balık motifleri yer alır.

Galeri, vaftizhane ve anıtsal mezarlar

Kiliselerin doğusundaki geniş avlunun güneyinde, dinsel törenlerin yapıldığı dehliz 11 metre uzunluğunda, kemerli ve sütunlu bir galeri biçimindedir. Galerinin ortasında yoğun kabartmalarla işlenmiş büyük bir niş bulunur. Aynı alanda apsisli bir vaftizhane ile karşısında külliyenin en görkemli yapısı olarak tanımlanan mezarlar yer alır. Kuzey duvarı kayaya yontulmuş bu mezarların üst örtüsü yoktur.

5. yüzyıl başlarında yapıldığı bilinen ve günümüzde doğal yapıyla bütünleşmiş manastır; malzemesi, tasarımı ve süslemeleriyle Bizans dönemi dini mimarisinin ender örneklerinden biri kabul edilir. Alahan Manastırı, dünya mirası olarak önerilmekte; 2000 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde bulunmaktadır.