Ataturk Kosku

Gösterişli bir yazlık ev

Avrupa ve Batı Rönesans mimarisinin etkilerini taşıyan Ataturk Kosku, gösterişli Avrupa simgelerinin kullanıldığı bir yapı olarak öne çıkar. Bina, 19. yüzyıl başlarında Soğuksu sırtlarında Konstantin Kabayanidis tarafından yazlık ev olarak yaptırılmıştır. Yapının anlatısı, mimari karakteri ile sonraki yıllarda kazandığı kamusal ve tarihsel anlamı aynı çatı altında buluşturur.

Katlara yayılan mekân düzeni

Köşkün giriş katında oturma odası, dinlenme odası, yemek odası ve misafir odası yer alır. Birinci kat; çalışma odası, büyük yatak odası, bekleme odası ve toplantı odasından oluşur. İkinci katta ise iki küçük oda bulunmaktadır. Bu düzen, yapının yazlık ev niteliğiyle uyumlu biçimde gündelik yaşama, konuk ağırlamaya ve çalışmaya ayrılmış farklı mekânları bir araya getirdiğini gösterir.

Atatürk’ün ziyaretleri ve tarihsel karar

Atatürk, 1924’teki ilk Trabzon ziyaretinde köşkte ağırlanmış, ancak burada konaklamamıştır. Kasım 1930’daki ikinci ziyaretinde yeniden köşkte ağırlanmış ve yapıyla ilgili memnuniyetini dile getirmiştir. Haziran 1937’de ise kendisi için düzenlenen köşkte iki gece kalmıştır.

11 Haziran gecesi, bütün mal varlığını Türk ulusuna armağan etme kararını bu köşkte almış; mal varlığının listesini hazırlayarak gereğinin yapılması için başbakana göndermiştir. Bu kararını, “Mal ve mülk bana ağırlık veriyor. Bunları milletime bağışlamakla ferahlık duyacağım. İnsanın serveti kendi manevi kişiliğinde olmalıdır. Ben büyük milletime daha çok şeyler vermek istiyorum.” sözleriyle ifade etmiştir.

Müze olarak yeni işlev

Atatürk Köşkü olarak anılan bina, 1943 yılında müzeye dönüştürülerek hizmete açılmıştır. Böylece yapı, hem mimari özelliklerini hem de Atatürk’ün ziyaretleriyle ilişkilenen tarihsel hafızayı taşıyan bir müze niteliği kazanmıştır.