Fotoğraf: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı / muze.gov.trSt. John ve Meryem Ana anlatıları
Ayasuluk - St.Jean Örenyeri, Hıristiyanlığın önemli figürlerinden St. John etrafında gelişen anlatıların odağında yer alır. “Aziz Yahya” olarak da bilinen ve Hz. İsa’nın 12 havarisinden biri kabul edilen St. John’ın, Yahya İncili’ni Efes’te yazdığı düşünülür. Kaynakta, Hz. İsa’nın çarmıha gerilişinin ardından St. John’ın Meryem Ana’yı Kudüs’te kalmasının sakıncalı olması nedeniyle Efes’e getirdiğine dair rivayete de yer verilir.
Bu anlatıya göre Hz. Meryem’in Bülbül Dağı’nda 101 yaşına dek yaşadığı ve burada öldüğü; St. Jean’ın ise onu, kendisinden başka kimsenin bilmediği bir yere gömdüğü düşünülür. Örenyerinin anlamı, yalnızca mimari kalıntılardan değil, bu inanç tarihi ve hafıza katmanından da beslenir.
Mezarın çevresinde kurulan bazilika
St. John’ın mezarı üzerine inşa edilen bazilika, erken Hıristiyanlık döneminin önemli tanıkları arasında gösterilir. Kaynağa göre Bizans imparatoru Justinianus tarafından M.S. 1. yüzyılda inşa ettirilen St. Jean (Aziz Yahya) Kilisesi, döneminin en büyük yapılarından biridir. Altı kubbeli kilisenin merkezinde St. Jean’ın mezarı bulunur.
Kilisenin kubbesi 12 sütunla desteklenir; yapıda M.S. 4. yüzyıla tarihlenen bir vaftizhane de yer alır. Bazilikanın kapısı da özellikle dikkat çeken öğelerden biridir. Efes halkının M.S. 7. yüzyıldan sonra Ayasuluk’a taşınmasının ardından St. Jean Bazilikası, Efes’teki eski piskoposluk kilisesinin yerini almıştır.
Örenyeri içindeki Ayasuluk Kalesi
St.Jean Örenyeri sınırları içinde bulunan Ayasuluk Kalesi, alanın başka bir tarihsel katmanını oluşturur. Tarihi neolitik döneme kadar uzanan kalenin Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde de ayakta olduğu belirtilir. Bir bölümü restore edilen yapıda kule ve surların yanı sıra Osmanlı sarayı kalıntıları, hamam ve cami de görülebilir.