Capanoglu Buyuk Camii

İki bölümde gelişen bir yapı

Kaynakta Çapanoğlu Camii olarak anılan Capanoglu Buyuk Camii, halk arasında Büyük Cami veya Ulucami adıyla da bilinir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde Avrupa etkisinde ortaya çıkan Türk mimari tarzının Anadolu’daki önemli örnekleri arasında gösterilen yapı, iki ayrı tarihte inşa edilen bölümlerden oluşur. İlk yapılan, binanın güney parçasındaki “içeri cami”dir; harimin orta kapısı üzerindeki iç kitabe, bu bölümün Bozok Sancağı Valisi Çapanoğlu Mustafa Bey tarafından 1779 yılında yaptırıldığını belirtir.

Kuzeyden eklenen “dışarı cami” ise giriş revakına açılan kapısının üzerindeki kitabeye göre Mustafa Bey’in kardeşi Süleyman Bey tarafından 1793-1794 yıllarında inşa ettirilmiştir. Caminin dört tarafı avlu duvarıyla çevrilidir. Avlunun doğu ve batısındaki kemerli abidevi kapılara 1964 yılında kuzey taraftan üçüncü bir kapı eklenmiştir.

Kalem işi bezemeler ve barok dil

Yapının iç mekânında kalem işi süslemeler yoğun biçimde görülür. İçeri cami ve dışarı caminin harim duvarlarında, üst duvarlarda, kemer kavsi ile kemer karınlarında mermer taklidi boyamalar bulunur. Dışarı caminin ana kubbesi ve pandantiflerinde kıvrık dallar, yapraklar, çiçekler ve meyve tasvirleri öne çıkar.

Dış camiden asıl harime geçişteki ilk taç kapı, zengin ve görkemli bir kompozisyonla tanımlanır. Mihrap çevresinde akantus yaprakları, “C” ve “S” kıvrımları ile deniz kabuğu motifleri yer alır. Renkli damarlı mermerlerden yapılan minber de barok motiflerin eşlik ettiği çeşitli biçimlerle süslenmiştir. İç bezemesi ve mimari aksamındaki Batı sanatı etkisiyle yapı, Türk barok tarzının Anadolu’daki en önemli örneklerinden biri kabul edilir.

Birleşim noktasındaki türbe

İçeri ve dışarı caminin birleştiği kuzeydoğu köşesinde bulunan türbe, beden duvarlarından dışarı taşan küçük kubbeli bir yapıdır. Beyaz kesme taştan inşa edilen türbeye, dış cami içine açılan yuvarlak kemerli bir kapıdan girilir. İçeride çeşitli büyüklüklerde 18 sanduka bulunur; bu sandukaların Çapanoğlu ailesi ve Yozgat eşrafına ait olduğu belirtilmektedir.