Didim Apollon Tapınağı

İon tarzında anıtsal bir düzen Didim Apollon Tapınağı, İon tarzında yapılmış ve dünyanın en büyük üçüncü tapınağı olarak tanımlanır. Antik çağın en iyi korunmuş tapınakları arasında sayılan yapı, dışını saran çift sütun sırası sayesinde dipteros plan tipini gösterir. Bu mimari kurgu içinde tapınağın ayırt edici unsuru, daha içte uzanan; üstü açık ve tabanında taş döşeme bulunmayan avlusudur. Merkezî avluda, yeri şimdiye kadar kesin biçimde tespit edilemeyen kutsal su kaynağı ile küçük bir tapınağın, yani naiskosun bulunduğu belirtilir. Yapının sıra dışı niteliği, bir kehanet merkezi olarak taşıdığı özel işleve bağlanır. Kazılar, kalıntılar ve sonraki müdahaleler Tapınak, 1906–1913 yıllarında gerçekleştirilen bilimsel kazılarla tamamen gün ışığına çıkarılmış; bu çalışmaların ardından kısmen tekrar ayağa kaldırılmıştır. Antik niteliğini kaybetmiş mimari öğeler ile tapınak alanını çepeçevre saran koruma duvarı da ilk kazılar evresinde inşa edilmiştir. Kaynakta, M.Ö. 6. yüzyıla ait öncü tapınağın döneminde çok ün kazandığı; M.Ö. 5. yüzyılın başlarında Persler tarafından tahrip edildiği aktarılır. Orta avluda bugün hâlâ görülebilen temeller, bu erken tapınağın kalıntılarına tanıklık eder. Hellenistik döneme ait naiskosun M.S. 5./6. yüzyılda söküldüğü ve yerine bir Hristiyan bazilikası yapıldığı; bazilikanın da tapınak gibi bir deprem sonrasında harap olduğu belirtilir. Günümüzde görülen yapının ise hiçbir zaman bitirilemediği ifade edilir. Koruyucu figür olarak Medusa Tapınağın koruyucusu olarak anılan Medusa, Görgolar adı verilen üç kız kardeşin tek ölümlüsüdür. Kaynağa göre Gorgolar, Yunan mitolojisinde yılan saçlı, korkunç yüzlü ve kendilerine bakanları taşa çevirdiğine inanılan Sthenno, Euryale ve Medusa’nın ortak adıdır. “Gorgo” sözcüğünün Yunanca “Gorgos”tan geldiği ve “korkunç, dehşet verici” anlamını taşıdığı aktarılır. Bu inanış nedeniyle Medusa başının, koruyucu bir unsur olarak kalkanlara, eşyalara, binalara, tapınaklara ve zırhlara işlendiği belirtilir.