Duden Selalesi

Birden çok adla anılan su manzarası

Duden Selalesi, Türkiye Kültür Portalı’nda Antalya’da yer alan bir şelale olarak tanımlanır. Çeşitli kaynaklarda İskender Şelalesi ve Yukarı Düden Şelalesi adlarıyla da anılan yer, halk arasında Düdenbaşı Şelalesi diye bilinir. Bu ad çeşitliliği, şelalenin yalnızca tek bir görüntü noktasından değil, daha geniş bir su sistemi içindeki konumundan da okunabildiğini gösterir.

Kaynağın aktardığı anlatıda şelalenin suyu, Orhan Özgülbaş Pınarbaşı olarak adlandırılan iki büyük karstik kaynaktan çıkar. Suyu bol iki nehir, kısa akışlarının ardından birleşir ve Bıyıklı Düdeni içinde kaybolur. Böylece Duden Selalesi, yüzeyde görülen akışın ötesinde, yer altındaki uzun yolculuklarla biçimlenen bir coğrafi hareketin parçası olarak öne çıkar.

Yer altından yeryüzüne uzanan akış

Bıyıklı Düdeni’nde kaybolan su, yaklaşık on dört kilometrelik yer altı yolculuğunun ardından Varsak Çöküntüsü’nün bir ucundan yeniden çıkar; kısa bir akıştan sonra çöküntünün öbür ucunda tekrar yer altına iner. Varsak’ta kaybolan su ise yaklaşık iki kilometre sonra Düdenbaşı’nda yeniden yeryüzüne ulaşır. Bu kesintili rota, suyun görünür ve görünmez katmanlar arasında ilerleyen karakterini belirler.

Resmî kaynak, yüzeyden hiç su akmadığı günlerde dahi şelalenin altından saniyede en az on metreküp suyun yüzeye çıktığını belirtir. Maksimum debi saniyede doksan dört metreküp, ortalama debi ise saniyede on beş ile on altı metreküp olarak verilir. Düdenbaşı’nda yukarıdan şelale oluşturarak akan suyun Kepez hidroelektrik santralinden geldiği de kaydedilir.

Düden Çayı’nın devam eden rotası

Düdenbaşı’ndan sonra Koyunlar regülatöründe iki ana kanala ayrılan Düden Çayı, dokuz kilometre sonra Antalya’nın doğusunda traverten bir eşikten şelale yaparak Akdeniz’e dökülür. Kaynakta bu nokta Aşağı Düden Şelalesi olarak anılır. Böylece Duden Selalesi çevresindeki su sistemi, karstik kaynaklardan yer altı geçişlerine ve denize ulaşan akışa kadar birbirini izleyen farklı eşiklerle tanımlanır.