Fotoğraf: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı / muze.gov.trKireçtaşı plato üzerinde bir arkeolojik alan
Karahantepe Örenyeri, Şanlıurfa kent merkezine 55 kilometre mesafede, Tek Tek Dağları Milli Parkı içinde yer alan kireçtaşı yükseltilerden birinin üzerindedir. Harran ve Viranşehir ovaları arasında uzanan Tek Tek Dağları, yaklaşık 60 kilometre uzunluğunda basık bir plato görünümü sunar. Platonun kuzeydeki en yüksek kesimi deniz seviyesinden 761 metreye ulaşırken, güneyde yükselti 500 metrenin altına iner.
Bölgedeki levhalar hâlindeki kireçtaşı yükseltiler, Karahantepe ve çağdaşı diğer yerlerde hem yapı malzemesi hem de T biçimli dikilitaşların üretiminde kullanılan hammaddeyi sağlamaktadır. Alanın doğal jeolojik yapısı, arkeolojik verilerin değerlendirilmesinde belirleyici bir zemin oluşturur.
Yüzey verilerinin işaret ettiği dört kesim
Yüzey taramaları ve jeomanyetik ölçümler, Karahantepe’de birbirinden farklılaşan dört ayrı kesime işaret eder. Bu bölümlenmeye ilişkin öngörüler ağırlıklı olarak yüzeyden elde edilen arkeolojik verilere dayanırken, mevcut topoğrafya ile ana kayanın morfolojik özellikleri de ayrımı teyit eder.
Batı ve Doğu teraslarda, yüzeyde T biçimli dikilitaşların üst kısımları görülebilir. Bu taşların dizilişi, farklı büyüklüklerdeki yuvarlak planlı yapıların da ayırt edilmesini sağlar. Güney Düzlük olarak adlandırılan kesimde ise yüzeyde dikilitaş benzeri kalıntılar bulunmaz; burada konutlarla ilişkili olduğu belirtilen öğütme taşları gibi buluntular yoğunlaşır.
Taş Ocakları bölümü
Alanın batısındaki koninin güneye ve batıya doğru alçalan teraslarında, T biçimli dikilitaşların çıkarıldığı yatakların bulunduğu bölüm Taş Ocakları olarak adlandırılır. Bu kesim, çevredeki kireçtaşı kaynakları ile dikilitaş üretimi arasındaki ilişkiyi görünür kılan alanlardan biridir.