Malabad Koprusu

Kitabe ile seyahatname arasında

Türkiye Kültür Portalı’ndaki bilgiye göre Malabadi Köprüsü’nün inşa kitabesi, yapının 1147 yılında Artukoğulları Beyliği döneminde İlgazi oğlu Timurtaş tarafından yaptırıldığını belirtir. Kaynakta aktarılan Evliya Çelebi anlatısı ise farklı bir rivayet sunar: Seyahatnameye göre köprü Abbasiler dönemine aittir ve Abbasi hanedanından zengin bir tüccar tarafından hayrat amacıyla yaptırılmıştır.

Bu iki anlatı, yapının yalnızca geçiş sağlayan bir köprü olarak değil, farklı tarihsel hafızalarda yer edinmiş bir eser olarak da okunmasına imkân verir. Resmî kaynak, kitabenin verdiği inşa bilgisini ve Evliya Çelebi’nin aktardığı rivayeti birbirinden ayırarak paylaşır.

Tek kemerin taşıdığı anıtsal kurgu

Kaynakta anıtsal bir mühendislik ve mimarlık başyapıtı olarak nitelenen tarihi Malabadi Köprüsü, tek kemerli bir yapıdır. Köprüye iki ayrı yoldan girildiği belirtilir; uzunluğu ise yaklaşık 150 metre olarak verilir. Bu özellikler, yapının geçiş deneyimini tek bir mimari açıklık etrafında kuran düzenini görünür kılar.

Köprünün mimari kurgusu ulaşım işleviyle sınırlı değildir. İçinde insanların dinlenmesi, yatması ve dış tehlikelerden korunması için yapılmış odalar bulunur. Böylece yapı, yolculuk ve barınma ihtiyacını aynı bünyede karşılayan çok işlevli bir düzen sergiler.

Kabartmaların eşlik ettiği geçiş

Malabadi Köprüsü’nün üzerinde yer alan insan, güneş ve aslan figürlü kabartmalar, kaynakta özellikle dikkat çeken unsurlar arasında sayılır. Bu figürler, köprünün teknik ve mekânsal niteliklerine görsel bir katman ekler.

Geçişi sağlayan, içeride dinlenme ve korunma imkânı sunan, üstünde figürlü kabartmalar taşıyan yapı; resmî kaynağın tanımıyla birçok fonksiyonu bir araya getiren bir sanat eseri niteliği taşır.