Fotoğraf: Resmî kültür kaynağıMedresenin altındaki türbe
Mem U Zn Turbes, kaynakta Abdaliye Medresesi ile birlikte anlatılır. Medresenin, mezarlığa bağlanan Cizre Surları üzerinde kurulduğu; türbenin ise medresenin idare odalarının altındaki bodrumda bulunduğu belirtilir. Bu yerleşim, yapının medreseyle doğrudan kurduğu fiziksel ilişkiyi öne çıkarır: türbe, ayrı bir yapı olarak değil, medresenin alt katmanında konumlanan bir ziyaret noktasıdır.
Kaynağın verdiği bu tarif, mekânın katmanlı düzenini de görünür kılar. Üstte medreseye ait idare odaları, altında ise türbe bölümü yer alır. Mem U Zn Turbes’in anlatısı, bu nedenle yalnızca mezarların bulunduğu iç mekâna değil, onu çevreleyen medrese ve sur bağlantısına da dayanır.
Üç mezar, üç isim
Türbenin içinde üç mezar bulunduğu kaydedilir. Bu mezarların Zin, Bekir ve Mem’e ait olduğu ifade edilir. Mezar taşlarından birinin üzerinde, ölüme ve rahmet dileğine ilişkin bir ibare yer alır. Kaynakta aktarılan bu yazıt, türbenin içindeki mezar taşlarını yapının anlam dünyasının doğrudan parçaları hâline getirir.
İçerideki üç mezarın birlikte anılması, Mem ile Zin’in hikâyesinin Bekir adıyla da aynı mekânda hatırlandığını gösterir. Türbe, isimlerin mezarlar aracılığıyla bir arada bulunduğu, anlatının mekânsal karşılığını taşıyan bir yapı olarak öne çıkar.
İlahi aşk anlatısının hafızası
Kültür Portalı, Mem-u Zin’i ilahi aşk içeren bir öykü olarak tanımlar. Kaynak, bu aşk olayını Cizre Beyi Emir Zeynuddin dönemiyle ilişkilendirir. Böylece Mem U Zn Turbes, yalnızca mezarların yer aldığı bir türbe değil; Mem-u Zin anlatısının hafızasını taşıyan bir inanç turizmi durağı olarak da değerlendirilir.