Mersin Kız Kalesi

Korykos’un tarihsel katmanları

Mersin Kız Kalesi’nin yer aldığı Korykos, resmi kaynakta uzun süreli egemenlik değişimleriyle anlatılır. Yerleşim İ.Ö. 80’de Roma egemenliğine girmiş, İ.Ö. 20’de Kappadokia Kralı Arkhelaos’un eline geçmiştir. Roma ve ardından Bizans döneminde büyük bir liman kenti olan Korykos, 479 yılında Sebaste ile birlikte Isaurialıların hâkimiyetine girmiştir.

6. yüzyılda Antakya Patrikliği’ne bağlı Tarsus’un altında yer alan Korykos, Tarsus’a bağlı bir piskoposluk olmuştur. Kaynak, yüzyıl başında Sasani, yüzyıl sonunda ise Arap egemenliğini belirtir; 9. ve 10. yüzyıllarda yerleşimin Seleukeia Tema’sına ait olduğunu aktarır. 10. yüzyıldaki Arap itinerarında Korasion ile birlikte “Qurqos” adıyla geçmesi, kentin farklı adlandırmalar içindeki izini de ortaya koyar.

1099 ve kalelerin yolculuk içindeki yeri

Kaynağa göre 1099 yılında Korykos’ta gelişmeler yeniden başlamıştır. İmparator I. Alexion, Mimar Megas Drungarios Eustatias’a karadaki kaleyi yaptırmıştır. Aynı mimarın Silifke Kalesi’ni de yaptığı belirtilir. Bu iki kale, İstanbul’dan kutsal topraklara deniz yoluyla gitmek isteyenler için konaklama yeri olarak kullanılmıştır. Bu bilgi, yapıları yalnızca savunma mimarisi bağlamında değil, deniz yolculuklarının durakları olarak da düşünmeye imkân verir.

El değiştiren bir merkez

12. yüzyılda Bizanslılar ile Ermeniler arasında el değiştiren Korykos, 1275’te Memlük Sultanı Baybars döneminde safran üretimiyle önem kazanmıştır. Hetum Hanedanı’ndan Korykos’un son beyi Osin’in 1329’daki ölümünün ardından IV. Leon’un egemenliğine girmiş; 1361’de Karamanoğulları baskısı karşısında halkın Kıbrıs Krallığı’ndan yardım istemesiyle Kıbrıs himayesine bağlanmıştır.

Kaynak, Lusignanların 1375’te Korykos’la bağlantısını; 1448’de Karamanoğlu II. İbrahim’in fethini ve 1473-74’te Osmanlı egemenliğini kaydeder. Osmanlı döneminde zamanla önemini kaybettiği belirtilen yerleşimin kuruluşu ise Herodotos’a göre Korykos (Gorgos?) adlı Kıbrıslı bir prense atfedilir.