Kayaya oyulmuş yaşam izleri
N Delikleri Dervis Hucreleri, sarp kalker kayalara konut amacıyla oyulmuş yaklaşık 20 odadan oluşan bir kaya mekânı olarak tarif edilir. Yapının kimler tarafından yapıldığı bilinmez; buna karşılık mekânsal düzeni, işlevsel ayrıntılarıyla okunabilir durumdadır. Üç kat halinde sıralanan odalar, bu odaları aydınlatan büyük pencereler ve uzun koridorlar, yapının ana karakterini oluşturur.
Odaların yaklaşık 2,5 metre genişliğinde ve 1,7 metre derinliğinde yapıldığı belirtilir. Kaya içine açılmış bu hacimler, yalnızca odalardan ibaret değildir: Kayaların arasından sızan suların toplandığı sarnıçlar, üst bölümlere erişimi sağlayan kaya merdivenleri ve galeriler de bütünün parçasıdır.
İki bölümlü dolaşım
İn delikleri iki kısımdan oluşur. İlk bölüme dışarıdan bir merdivenle çıkılır. İkinci bölüm ise daha dar bir yapıdadır ve girişinde bir bekleme yeri bulunur. Bu bekleme alanının ardından merdivenle uzun bir koridora ulaşılır; koridorun sağ tarafında ışık için açılmış pencereler, pencerelerin tam karşısında ise oda kapıları yer alır.
Bu düzen, ışık, geçiş ve mekânlar arası bağlantının belirgin bir hat üzerinde kurulduğunu gösterir. Koridor boyunca karşılıklı yerleştirilen açıklıklar ve kapılar, kaya içine oyulmuş yapının iç organizasyonunu görünür kılan temel unsurlardır.
Oda tipleri ve Bey Odası
Odaların tavan biçimleri birbirinden ayrılır: Bazıları düz tavanlı, bazıları ise tonoz biçimindedir. En üstte bulunan, diğerlerine göre daha zor ulaşılan ve daha büyük olan oda ise Bey Odası adıyla anılır. Bu oda, yapının katmanlı düzeni içinde ölçüsü ve konumuyla öne çıkar.
Fotoğraf: Resmî kültür kaynağı