Patara

Likya’nın denize açılan merkezi

Patara, Likya’nın en önemli ve en eski şehirlerinden biri olarak anılır. Xanthos Vadisi’nde denize açılabilecek tek yer olması, kentin tarih boyunca önemini korumasında belirleyici olmuştur. Adı MÖ 13. yüzyıla ait Hitit metinlerinde Patar biçiminde geçerken, Likya dilindeki yazıtlar ve sikkelerde Patara olarak görülür; kent tarihinin ise Demir Çağı öncesine uzandığı belirtilir.

MÖ 3. yüzyılda Ptolemaios egemenliğinde Likya’nın önder kenti konumuna gelen Patara, Seleukos Krallığı denetiminin başlamasıyla başkent gibi kabul görmüştür. MÖ 167-168’de Likya Birliği’nin başkenti olması resmileşen kent, Roma döneminde de adli işlerin görüldüğü bir merkez ve doğu eyaletleriyle bağlantı sağlayan deniz üssü olarak öne çıkar. Patara’nın başkentlik rolü, Likya’nın Roma eyaleti olmasının ardından da sürmüştür.

Kehanet, liman ve inanç tarihi

Tanrı Apollon’un doğduğu yer ve bir “kehanet merkezi” olarak ün kazanan Patara, Anadolu’dan Roma’ya nakledilen tahılların depolandığı bir liman niteliği de taşır. Bizans döneminde önemini sürdüren kent, Hıristiyanlık tarihi açısından da dikkat çeker: “Noel Baba” olarak anılan Aziz Nicholaos Pataralıdır; Aziz Paul ise Roma’ya gitmek üzere Patara’dan gemiye binmiştir. MS 325’teki İznik Konsülü’nde Likya’nın tek imza yetkilisi olan Piskopos Eudemos’un Patara Piskoposu olması da kentin bu dönemdeki konumuna işaret eder.

Anıtsal izler ve kazılar

1988’den beri kazıların sürdüğü ören yerinde giriş, Roma Zafer Takı ya da Kent Kapısı olarak anılan, iyi korunmuş yapıdan yapılır. Kitabeler, kapının MS 100 yıllarında bölge valisi adına inşa edildiğini gösterir. Yakınında Likya tipi lahitlerin bulunduğu mezarlık alanı uzanır.

Kurşunlu Tepe’ye yaslanan tiyatronun, bir deprem sonrasında zarar gördüğü ve MS 147’de yeniden inşa edildiği yazıtlardan anlaşılır. Tiyatronun kuzeyinde Likya Birliği toplantılarına ev sahipliği yapan meclis binası, batısında ise Nero tarafından yaptırılan ve yeniden ayağa kaldırılan deniz feneri yer alır. Kurşunlu Tepe’den Vespasian Hamamı, Korinth Tapınağı, ana cadde, liman ve tahıl ambarı izlenebilir. Patara, UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne önerilen “Likya Uygarlığı Antik Kentleri” arasında da bulunmaktadır.