Sarikaya Roma Hamami

Sarikaya Roma Hamami, Türkiye Kültür Portalı’nda Roma mimarisinin Anadolu’da korunmuş en ünik termal hamam yapısı olarak tanımlanır. Yapının temel niteliği, yer altından çıkan sıcak su kaynağının doğrudan kullanılmasıdır. Hamam, MS 2. yüzyılda Roma döneminde Aquae Sarvenae adı verilen termal kaynağın üzerine inşa edilmiştir. Anadolu’daki Roma dönemine ait sayılı termal hamamlardan biri olan yapı, 2018 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alınmıştır.

Değişen kullanım katmanları

Yapının hikâyesi Roma dönemiyle sınırlı kalmaz. Bizans döneminde Hristiyanlığın bölgede yayılmasının ardından hamamın kuzey kısmına bir kilise eklenmiş; yapı bu kiliseye atfen Basilica Therma adıyla anılmaya başlanmıştır. Kaynak metin, hamamın Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde de önemli bir kaplıca merkezi olduğunu; değişiklikler ve eklentilerle sürekli kullanıldığını belirtir. Cumhuriyet dönemindeki altyapı uygulamalarının ise yapıda ciddi tahribata yol açtığı aktarılır.

Ayakta kalan cephe ve havuz düzeni

Hamamın büyük bölümü yıkılmış olsa da arka mekâna geçiş sağlayan tonozlu batı cephe duvarı günümüze ulaşmıştır. Bu cephede, on gözlü ve iki katlı mermer kemerli bir duvar görülür. Cephe, Korint düzeni entablatur dizilişine uygun biçimde yapılmıştır; kemer ayakları üzerindeki yarım sütunların en alt bölümleri dışında kalan kısımları tahrip olmuştur.

Batı cephenin arkasında üç gözlü, tek katlı bir kemer ve kuzeye doğru uzanan iç kemer sıralarının alt kısım taşları bulunur. Yaklaşık 30 metre uzunluğundaki duvarın iki ucunda dairesel havuz bölümleri yer alır. Yapının önündeki büyük termal havuzun gerisinde, iki yandan merdivenle inilen bir iç havuz vardır; bu havuz kemerler aracılığıyla öndeki büyük havuza doğrudan bağlanır. İç havuzun doğusunda üçüncü bir havuz daha görülür.

Kral Kızı Hamamı anlatısı

Sarıkaya Kaplıcaları, halk arasında Kral Kızı Hamamı adıyla da anılır. Kaynakta yer verilen efsane, sıcak su ve çamurun Roma kralının hastalığı nedeniyle yürüyemeyen kızına iyi gelmesini anlatır. Anlatıya göre kral, kızının iyileşmesinin ardından burada mermer bir havuz yaptırır; havuzun çevresinde zamanla bir şehir oluşur.