Side Örenyeri

Merkezdeki mimari odakSide Örenyeri anlatısının merkezinde Antik Tiyatro yer alır. Resmî kaynak, yapıyı Side Antik Kenti’nin hazineleri arasındaki en kıymetli mücevher olarak tanımlar; kendine özgü mimarisiyle Anadolu’daki tek örnek sayıldığını belirtir. Kentin bulunduğu yarımadanın daraldığı kesimde konumlanan tiyatro, planı ve yapım tekniği arasındaki belirgin karşıtlıkla dikkat çeker.Yapı, plan bakımından Helenistik geleneğin yarım daireyi aşan biçimini taşırken, inşa tekniğinde Roma mimarisinin özelliklerini yansıtır. Bu buluşma, tiyatroyu yalnızca kentin öne çıkan yapılarından biri değil, farklı mimari yaklaşımların aynı yapıda izlenebildiği özgün bir örnek hâline getirir.Yapının katmanlarıAntik Tiyatro’nun sahne binası, Scaenae Frons, üç kattan oluşur. Oturma sıralarını ifade eden caveanın diazomaya kadar uzanan bölümü bir yamaca yaslanır. Üst bölümde ise tonozlar ve tropezoid, yani eğimli tonozlar aracılığıyla bir eğim oluşturulmuş; basamaklar bu eğimli düzleme yerleştirilmiştir.Kaynağın bu yapısal tarifine göre tiyatronun özgünlüğü, yalnızca genel planında değil, oturma alanlarının arazi ve tonoz sistemiyle kurduğu ilişkide de görünür. Side Antik Tiyatrosu, bu niteliğiyle coğrafyasındaki en özgün yapılardan biri olarak değerlendirilir.Dionysos anlatısı ve cephe düzeniTiyatronun süslemelerinde Antoninler Dönemi barok özelliği görülür; yapı, Roma’daki Pompeius Tiyatrosu ile başlayan mimarinin izlerini taşır. Birinci kat podyumunda bulunan Dionysos frizi, şarap tanrısı ve tiyatronun hâkimi Dionysos’un hayatını batıdan doğuya doğru kronolojik bir anlatıyla işler. Friz, doğu uçta Gigantomakhia ile sonlanır.Sahne binasının cephesi de mimari süslemeler ve heykellerle hareketlendirilmiştir. Side Örenyeri içinde kaynakta özellikle anılan Apollon ve Athena tapınakları ise bu tiyatro odağını tamamlayan diğer duraklar arasındadır; tapınaklardaki Medusa kabartmaları da ayrıca vurgulanır.