Sultan Melik Turbesi

Mengücek döneminden bir hatıra

Sultan Melik Turbesi, Mengücek Beyliği dönemine ait bir yapı olarak Erzincan’ın kültürel mirası içinde yer alır. Kaynakta, Selçuklu Hükümdarı Alparslan tarafından Anadolu’nun fethiyle görevlendirilen Sultan Melik’in 1071–1080 yılları arasında Kemah ile birlikte Erzincan, Divriği ve Şarki Karahisar bölgelerini egemenliği altına aldığı belirtilir. Bu bölgede kurulan Mengücek Beyliği’nin hükümranlığı ise 1228 yılına kadar sürmüştür.

Türbe, halk arasında “Sultan Melek” adıyla da anılır. Yapıda, Mengücek Beyliği döneminde yaşayan Sultan Melik’in mumyası ile beş mezarın bulunduğu ifade edilir. Bu yönüyle yapı, bir anıt mezar olmanın ötesinde, bölgenin tarihsel hafızasına bağlanan bir mekân niteliği taşır.

Kayalık platformdaki sekiz köşeli yapı

Kemah’ın kuzeybatısındaki kayalık bir platform üzerine inşa edilen türbe, tuğla duvarlı ve sekiz köşeli planıyla tanımlanır. Yapının alt bölümünde yer alan mezar odasının ortasında, üst katı taşıyan sekizgen bir sütun bulunur. Bu merkezi taşıyıcı, türbenin mekânsal düzeninin belirleyici öğelerinden biridir.

Orta direk, tavan silmeleri ve tavanın tuğla örgü düzeninde yapılmış olması, yapının malzeme ve işçilik karakterini öne çıkarır. Kaynak, türbenin özellikle inşa malzemesi ve mezarların orijinal şekliyle dikkat çektiğini vurgular. Bu ayrıntılar, Sultan Melik Turbesi’ni hem iç mekân kuruluşu hem de tuğlanın yapısal kullanımı bakımından özgün kılan başlıca nitelikler arasında gösterir.

Mezar odası ve özgün ayrıntılar

Türbenin alt kısmındaki mezar odası, yapının anıtsal işlevini doğrudan görünür kılar. Ortadaki sekizgen sütunun üst katı taşıması, mezar odası ile üst yapı arasındaki ilişkiyi kurarken; tuğla örgülü tavan ve silmeler, bu düzeni bütünler. Sultan Melik Turbesi, tarihsel bağlamı ile mimari ayrıntılarını aynı yapıda bir araya getiren bir Mengücek dönemi eseri olarak öne çıkar.