Yazilikaya Acikhava Tapinagi

Kayalıklar arasında bir kutsal alan

Yazilikaya Acikhava Tapinagi, Hattuşa’nın biraz dışında, yüksek kayalıklar arasına yerleşen bir açık hava tapınağıdır. Hitit İmparatorluğu’nun ulusal tapınağı kabul edilen alan, doğal kaya üzerine kuruludur. Kaynakta, dönemin yeni yıl kutlamalarında kullanılan tapınakta ülkenin önemli tanrı ve tanrıçalarının kayaya kabartma halinde işlendiği belirtilir.

Yazılıkaya’da dinî törenlerin açık havada, neredeyse tüm Hitit panteonunu betimleyen kabartmaların önünde yapıldığı aktarılır. Hattuşaş’taki tapınakta Fırtına Tanrısı heykelinin önünde kapalı mekânlarda gerçekleştirilen törenlerden farklı olarak, buradaki ritüel düzeni kaya yüzeylerini başlıca anlatım alanına dönüştürür.

Yapı evreleri ve galeriler

Kült alanının önünde sonradan inşa edilen tapınak yapıları üç farklı döneme aittir. İlk evrede kaya tapınağını dış dünyadan ayıran bir kuşatma duvarı yapılmış; ikinci evrede anıtsal girişle birlikte Hitit geleneğinde bir tapınak eklenmiş; üçüncü evrede ise ana yapının doğu kanadı, Küçük Galeri önünde daha kullanışlı bir girişe dönüştürülmüştür.

Alan, A ve B odaları olmak üzere iki bölüm halinde gezilebilmektedir. B Odası, dar bir geçitle ulaşılan 18 metre uzunluğunda dar bir mekândır. Girişin iki yanında kanatlı, aslan başlı iki demon kabartması bulunur. Bu figürler, kaldırılmış elleriyle girişi korur izlenimi verecek biçimde betimlenmiştir.

Kayaya işlenen tanrılar dünyası

A Odası’nda on iki yeraltı tanrısı kabartmasıyla başlayan anlatının ana sahnesi, Tanrı Teşup ile Tanrıça Hepat’ın karşılaşmasıdır. Teşup iki dağ tanrısının üzerinde durur ve büyük bir topuz taşır; Hepat ise pileli uzun elbisesi, yüksek başlığı ve üzerinde yükseldiği yaban kedisiyle tasvir edilir. Ana sahnenin karşısında IV. Tuthaliya’nın büyük figürü yer alır.

Büyük Galeri’de batı duvar tanrılara, doğu duvar tanrıçalara ayrılmıştır; kuzey duvar ise ana tanrı ve tanrıçalara ayrılır. Figürlerin başları üzerinde adlarını veren hiyeroglifler görülür. B Odası’nda on iki yeraltı tanrısının yanı sıra Tanrı Şarumma’nın IV. Tuthaliya’ya sarılarak ona kılavuzluk ettiği sahne, dik duran bir kılıç biçimindeki Kılıç Tanrısı ya da Yeraltı Tanrısı Nergal betimi ve IV. Tuthaliya’nın adını ile unvanını gösteren kartuş bulunur.