Zilkale

Vadinin üzerinde kurulu bir savunma yapısı

Zilkale, bölgenin en dikkate değer eserlerinden biri olarak anılır. Fırtına Deresi’nin batı yamaçları üzerinde, ilçe merkezinin 15 kilometre güneyinde konumlanır. Yapının kurulduğu sarp kaya kütlesi denizden 750 metre, dere yatağından ise yaklaşık 100 metre yüksekliktedir. Bu yüksek konum, kaleye vadiye hâkim bir manzara kazandırır.

Kaynakta Zil Kale, Kale-i Bala, Ciha Kale ve Kız Kaleleri gibi, hem yöre hem de İspir’e ulaşan önemli bir ortaçağ kervan yolu üzerindeki güvenliği sağlayan yapılardan biri olarak değerlendirilir. Osmanlıların bölgeyi fethinden sonra da kalenin kullanılmaya devam ettiği bilinmektedir.

Surlardan baş kuleye

Kale; dış surlar, orta surlar ve iç kale olmak üzere üç ana bölümden meydana gelir. Dış kale kapısına kuzeybatı yönündeki patika yolla ulaşılır. Bir teras aracılığıyla orta surlar seviyesine çıkılır; ardından ikinci bir kapıdan kale içine girilir.

Orta kale içinde muhafız binası, şapel ve baş kule olmak üzere üç önemli yapı bulunur. Baş kulenin dört katlı olduğu, duvarlardaki hatıl izleri ve kiriş deliklerinden anlaşılmaktadır. Duvarlarda doğu, yani vadi ve manzara yönüne açılan kemerli pencereler; diğer yönlerde ise mazgal delikleri yer alır. Kulenin üstünün dendanlı bir teras biçiminde olduğu belirlenmiştir.

Restorasyon ve müzedeki izler

Zilkale yakın tarihte restorasyon geçirmiş; Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen çalışmalar 2011 yılında tamamlanmıştır. Kalede bulunmuş iki el topu ise bugün Trabzon Müzesi’nde sergilenmektedir. Yapı, kaynakta ilçenin kaçırılmaması gereken ziyaret noktalarından biri olarak tanımlanır.